Wybór między księgowym na etacie a biurem rachunkowym nie wynika z samej liczby dokumentów: podobny ich wolumen może oznaczać różną pracochłonność, a średnia miesięczna nie zawsze pokazuje spiętrzenia zadań. Znaczenie ma też to, kiedy firma potrzebuje aktualnych danych, oraz czy można porównać koszty obu modeli przy takim samym zakresie obsługi.
Obciążenie i złożoność pracy ważniejsze niż liczba dokumentów
Sama liczba dokumentów nie pokazuje, ile pracy wymaga księgowość: przy podobnym wolumenie część operacji może być nietypowa, zawierać wyjątki albo wymagać dodatkowych wyjaśnień. Dlatego pomiar pracochłonności powinien obejmować nie tylko czas ewidencji, lecz także obsługę braków, uzgodnienia, rozliczenia, raportowanie, konsultacje i kontakt z organami. Osobno warto rejestrować czas wykonania oraz oczekiwanie na potrzebne informacje.
Obserwacja powinna objąć zarówno zwykły, jak i intensywny cykl. Średnia miesięczna może ukryć spiętrzenie zadań w krytycznych dniach, a sam czas pracy księgowej — pominąć czynności wykonywane przez właściciela, administrację lub kierowników. Przy interpretacji wyników trzeba też oddzielić stałą obsługę od jednorazowego odtwarzania lub naprawiania zaległości: wysiłek związany z ich uporządkowaniem nie przesądza o późniejszym, regularnym zapotrzebowaniu na pracę.
Kiedy firma potrzebuje bieżącego dostępu do danych księgowych
Firma potrzebuje bieżącego dostępu do danych księgowych wtedy, gdy ich aktualizacja lub wyjaśnienie wpływa na podejmowane decyzje. Liczy się więc nie sama częstotliwość kontaktu z księgowym, lecz to, czy potrzebna informacja będzie dostępna w chwili, gdy firma ma z niej skorzystać.
Obecność na miejscu nie usuwa opóźnień, jeśli dokumenty lub inne informacje wejściowe docierają zbyt późno, by dane można było zaktualizować i objaśnić na czas. Potrzebę firmy określa zatem wymagany termin dostępu do informacji; nie przesądza on sam w sobie, czy obsługę powinien prowadzić pracownik na etacie, czy biuro rachunkowe.
Kompetencje, kontrola i zastępstwo w obu modelach
W obu modelach ciągłość i kontrolę pracy księgowej pomaga uporządkować macierz kompetencji: przy każdym zadaniu wskazuje ona wykonawcę, osobę sprawdzającą oraz ewentualne wsparcie specjalistyczne. Role te nie muszą przypadać jednej osobie — istotne jest, by było wiadomo, kto odpowiada za poszczególne czynności.
- Wykonawca przygotowuje lub realizuje przypisane zadanie.
- Sprawdzający weryfikuje jego wykonanie; przy operacjach krytycznych przygotowanie należy świadomie oddzielić od sprawdzenia i zatwierdzenia.
- Wsparcie specjalistyczne przypisuje się tam, gdzie zadanie wymaga kompetencji, których nie obejmuje standardowy podział pracy.
Zastępstwo wymaga czegoś więcej niż wskazania nazwiska. Osoba przejmująca sprawy potrzebuje odpowiednich kompetencji, aktualnych danych i instrukcji oraz własnych uprawnień. Udokumentowany rejestr wyjątków ułatwia jej odtworzenie bieżącego stanu pracy. Plan należy przygotować zarówno przy obsłudze wewnętrznej, jak i zewnętrznej — zmienia się wykonawca, ale potrzeba przekazania spraw pozostaje.
Jak porównać całkowity koszt etatu i biura rachunkowego
Porównuj ten sam zakres i okres, a nie samo wynagrodzenie księgowego z abonamentem biura. Po stronie etatu uwzględnij całkowity koszt zatrudnienia oraz potrzebne narzędzia, nadzór i zastępstwo. Po stronie biura rachunkowego weź pod uwagę opłatę za uzgodnioną usługę, ewentualne dodatki oraz konieczną pracę wykonywaną w firmie. Dopiero tak zestawione pozycje pokazują koszt obsługi przy porównywalnych rezultatach.
Oddziel bieżące koszty obu modeli od kosztów ich uruchomienia. Zmiana sposobu prowadzenia księgowości może wymagać pracy równoległej, co wpływa na koszt przejścia; pominięcie tego etapu może więc zniekształcić porównanie całkowitego kosztu.
Model mieszany jako sposób podziału zadań
Model mieszany działa wtedy, gdy firma i biuro rachunkowe dzielą między siebie konkretne rezultaty, a nie tylko ogólnie „pomagają w księgowości”. Dla każdego ustalcie, kto prowadzi ewidencję, kto ją sprawdza, kto odpowiada na pytania i kto odpowiada za końcowy wynik. Wspólny kalendarz, źródło danych oraz uzgodniony sposób przekazywania pytań porządkują współpracę, ale same nie wyznaczają odpowiedzialności.
Przykładowo pracownik firmy może zbierać i opisywać dokumenty, koordynować kontakt z działami oraz prowadzić listę pytań, a biuro — realizować uzgodnioną ewidencję, zamknięcie i raporty. Jeśli pracownik ma również księgować wybrane operacje, trzeba osobno określić zakres tej pracy i sposób jej sprawdzania. To przykład podziału, nie uniwersalny schemat: zakres zależy od potrzeb firmy i uzgodnionych rezultatów.